المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)
570
كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى)
[ 245 ] [ آيهء اول ] « وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ » « 1 » ؛ « اموال خود را بين خودتان به ناروا و باطل نخوريد » . [ 246 ] [ آيهء دوم ] « إِنَّ كَثِيراً مِنَ الْأَحْبارِ وَ الرُّهْبانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوالَ النَّاسِ بِالْباطِلِ » ؛ « 2 » « تعداد كثيرى از راهبان و دانشمندان اهل كتاب ، اموال مردم را به باطل مىخورند » . برخى از آيات به خصوص به اين موضوع دلالت دارند يا دلالت بر جواز تقاص و استيفاى مال مغصوب مىنمايند ، مانند : [ 247 ] [ آيهء سوم ] « فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ » ؛ « 3 » « كسى كه بر شما تعدّى نمايد ، پس به او تعدّى نماييد ، همانا آنكه به شما تعدّى كرده است » . [ 248 ] [ آيهء چهارم ] « وَ جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها » ؛ « جزاى بدكارى ، همانند آن بدكارى مىباشد » . يا قول خداوند متعال كه مىفرمايد : [ 249 ] « وَ لَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولئِكَ ما عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيلٍ » . « 4 » تفاصيل و جزئيّات و احكام آن در كتابهاى مفصّل فقهى ذكر شده است كه شما مىتوانيد به آنها مراجعه كنيد ، ولى ، ما در اينجا فوايدى را ذكر مىكنيم : [ فوايدى چند : ] 1 - غصب گاهى با « اعتلاء » و استيلا بر عين و گاهى با إتلاف منفعت يا عين مىباشد و گاهى به صورت مباشرت مستقيم يا با تسبيب عمدى يا خطايى انجام مىپذيرد . 2 - بر غاصب و مخطى و معتدى واجب است چيزى را كه غصب نمودهاند يا تلف كردهاند ، عين آن و در صورت تعذّر ، عوض آن را بپردازند و اگر آن كار را انجام ندادند ، مالك مىتواند آن را انتزاع نمايد . اينكه در آيه شريفه « إعتداء » يا « سيّئه » ناميد از روى مجاز مىباشد و از باب نامگذارى ، چيزى با مقابل آن مىباشد . 3 - با وجود عين مغصوبه ، مالك مىتواند همان عين را انتزاع نمايد ، هرچند غاصب راضى نباشد ، چون او از نظر دريافت مال خود اختيار دارد از هر كدام از اموال كه خواست ، بردارد و اگر معاطله نمود يا انكار كرد ، و بيّنهاى هم وجود نداشته باشد يا
--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء ، 188 ( 2 ) . سورهء برائت ، آيهء ، 35 ( 3 ) . سورهء بقره ، آيهء 194 . ( 4 ) . سورهء شورى ، آيهء 41 .